مشکل تمرکز پشت کنکوریها | راهکارهای عملی و خروج از بحران
توضیح: این مقاله بر اساس پرسش یک دانشآموز و پاسخ تخصصی مشاور نگاشته شده و با افزودن ساختار، توضیحات تکمیلی، استنادات و عناصر سئو، به محتوایی جامع تبدیل شده است.
یکی از چالشهای رایج و آزاردهنده برای بسیاری از داوطلبان، مشکل تمرکز پشت کنکوریها است. این مسئله فراتر از یک حواسپرتی ساده، گاه به شکل خیالپردازیهای مکرر، احساس خستگی شدید از مطالعه و حتی کاهش اعتماد به نفس بروز میکند. اگر شما نیز به عنوان یک پشتکنکوری، احساس میکنید در چرخهی “قصد مطالعه – عدم تمرکز – اتلاف وقت – احساس گناه” گیر کردهاید، باید بدانید که این شرایط نه تنها طبیعی است، بلکه قابل مدیریت و حل میباشد. در این مقاله، به ریشهیابی این مشکل و ارائه راهکارهای عملی و آزمودهشده برای بازیابی تمرکز و مسیر مطالعاتی میپردازیم.
ریشهیابی مشکل تمرکز در پشتکنکوریها
برای مقابله مؤثر با مشکل تمرکز، ابتدا باید عوامل ایجاد کننده آن را شناخت. این عوامل اغلب در هم تنیده و منجر به یک چرخه معیوب میشوند.
-
جدایی از همسفران تحصیلی: یکی از عمیقترین عوامل، احساس تنهایی و جدا شدن از دوستانی است که در سالهای قبل همراه شما بودند و اکنون مسیر دیگری را میپیمایند. این جدایی میتواند انگیزه و حس تعلق به فرآیند مطالعه را کاهش دهد.
-
خستگی از مطالب تکراری: مطالعه مجدد دروسی که یک بار به طور کامل خوانده شدهاند، میتواند برای ذهن کسالتبار و فاقد چالش نو باشد. ذهن به طور طبیعی برای فرار از این یکنواختی، به سمت افکار و تخیلات دیگر میگریزد.
-
کاهش اعتماد به نفس: عدم موفقیت در کنکور سال قبل، میتواند باور “نمیتوانم” یا “به اندازه کافی خوب نیستم” را تقویت کند. این باور، انرژی روانی لازم برای شروع و تداوم مطالعه متمرکز را تحلیل میبرد و حتی میتواند به گوشهگیری و خجالتیتر شدن بینجامد.
راهکارهای عملی و فوری برای مدیریت تمرکز
پس از شناسایی ریشهها، نوبت به اقدام میرسد. این راهکارها را میتوانید از همین امروز به کار بگیرید.
-
۱. تکنیک “قلم و کاغذ” برای افکار مزاحم: هنگامی که حین مطالعه فکر دیگری (مثلاً یک دغدغه شخصی یا برنامه برای بعدازظهر) به ذهنتان هجوم آورد، به جای جنگیدن با آن یا سرزنش خود، آن را روی یک کاغذ بنویسید. به خود قول دهید زمان مشخصی (مثلاً بعد از پایان زمان مطالعه) به آن فکر رسیدگی خواهید کرد. این کار باعث میشود ذهن شما “تسکین” یابد و با اطمینان از اینکه آن موضوع فراموش نخواهد شد، به درس بازگردد. این روش بر اساس اصول تسکین شناختی (Cognitive Defusion) که در درمانهای مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) مطرح است، میباشد. (منبع: انجمن روانشناسی آمریکا – استراتژیهای مدیریت افکار مزاحم)
-
۲. مدیریت زمان با روش پومودورو: ذهن انسان برای حفظ تمرکز عمیق در بازههای کوتاهمدت طراحی شده است. روشی که در مقاله اصلی نیز به آن اشاره شد، مشابه تکنیک پومودورو است. زمان مطالعه خود را به بازههای ۴۵ تا ۵۰ دقیقهای تقسیم کنید و پس از هر بازه، یک استراحت ۱۰ تا ۱۵ دقیقهای کوتاه داشته باشید. این کار از خستگی زودهنگام ذهن جلوگیری میکند.
-
۳. شروع از دروس با جذابیت بالاتر: در ابتدای جلسه مطالعه، از درسی که به آن علاقه بیشتری دارید یا احساس میکنید در آن قویتر هستید، شروع کنید. این “پیروزی کوچک” ابتدایی، میتواند سطح دوپامین را افزایش دهد و ذهن را برای ادامه مسیر و مواجهه با دروس چالشبرانگیزتر آماده کند.
راهکارهای بلندمدت: تقویت بنیه روانی و برنامهریزی
غلبه بر مشکل تمرکز پشت کنکوریها نیازمند تقویت پایههای روانی و برنامهریزی دقیق است.
-
تعریف اهداف کوچک و قابل دستیابی: به جای تمرکز صرف روی هدف نهایی (قبولی در کنکور)، برای هر هفته و هر روز اهداف کوچک، مشخص و قابل اندازهگیری تعریف کنید. مثلاً “تمام کردن ۳۰ تست از فصل دوم شیمی”. دستیابی به این اهداف کوچک، پیوسته اعتماد به نفس شما را تقویت میکند.
-
مرور منظم موفقیتها: در پایان هر روز و هفته، فقط به شکستها یا عقبافتادگیها ننگرید. حتماً موفقیتهای خود را مرور و جشن بگیرید (حتی اگر بسیار کوچک باشند). این کار مسیر پیشرفت را به شما نشان میدهد.
-
کمک گرفتن از سیستم حمایتی و تخصصی: اگر احساس میکنید به تنهایی نمیتوانید از این چرخه خارج شوید، این نشانه ضعف نیست، بلکه نشانه هوشمندی شماست. مشاوره تحصیلی تخصصی میتواند به شما در تنظیم یک برنامه شخصیسازی شده کمک کند. همچنین، مشاوره روانشناسی میتواند در حل عمیقتر مسائل مربوط به اعتماد به نفس و مدیریت استرس مؤثر باشد. برای مطالعه بیشتر در مورد تفاوت این دو، میتوانید به مقاله [مقایسه مشاوره تحصیلی و روانشناسی] در سایت ما مراجعه کنید (این یک لینک داخلی پیشنهادی است – لطفاً آدرس صحیح مقاله مرتبط را جایگزین کنید).
جمعبندی و اقدام نهایی
مشکل تمرکز پشت کنکوریها یک مقصد نهایی نیست، بلکه یک چالش میانی در مسیر پرپیچوخم کنکور است. با درک ریشههای آن (احساس تنهایی، خستگی و کاهش اعتماد به نفس) و به کارگیری ترکیبی از راهکارهای عملی فوری (مانند تکنیک نوشتن و زمانبندی) و راهبردهای بلندمدت (هدفگذاری کوچک و مرور موفقیتها)، میتوانید کنترل ذهن و مسیر مطالعه خود را دوباره به دست آورید. فراموش نکنید که درخواست کمک تخصصی نشانه قدرت اراده شما برای تغییر است.
نکته کلیدی: تمرکز یک مهارت اکتسابی است، نه یک موهبت ذاتی. با تمرین مداوم راهکارهای فوق، میتوانید آن را تقویت کنید.
اگر پس از مطالعه این راهکارها همچنان برای غلبه بر چالشهای خود نیاز به یک برنامه عملی شخصیسازی شده دارید، مشاوران متخصص کلینیک جان زیبا آمادهاند تا در این مسیر همراه شما باشند. برای دریافت نوبت مشاوره میتوانید از طریق صفحه [تماس با ما] اقدام کنید (این یک لینک داخلی و CTA پیشنهادی است – لطفاً آدرس صحیح را جایگزین کنید).
منابع خارجی استفاده و پیشنهادی:
-
انجمن روانشناسی آمریکا (APA) – استراتژیهای مدیریت ذهن آگاهی و افکار: https://www.apa.org/topics/mindfulness
-
Verywell Mind – توضیح تکنیک پومودورو و فواید آن: https://www.verywellmind.com/what-is-the-pomodoro-technique-6991540
-
Understood.org – راهکارهای بهبود تمرکز در دانشآموزان (با مفاهیم قابل تعمیم به بزرگسالان): https://www.understood.org/en/articles/help-your-child-build-focus-and-attention-skills-at-home



Comments (7)
ساراخسروی
2022-01-19پشت کنکور موندن هم بدلیل کنکور ناموفقی ک شخص پشت سز گذاشته اعتماد بنفس و تحت تاثیر قرار داده.
و هم بدلیل طولانی بودن برهه زمانی ی مقدار شخص و از فضای کنکور دور میکنه..
مشورت با ی مشاور خوب تاثیر خیلی زیادی در تقویت روحیه و انگیزه فرد داره.و کمک کننده در موفقیت فرد هست
بهاره احمدی
2021-12-19با سلام و عرض ادب
به طور کای دیدن ادم موفق تو هر زمینه ای به ادم یه انگیزه و نیروی مثبتی در ما ایجاد میکند.
اولش دیدن کسی که زبان یا هندسه رو صددرصد زده مارو به وجد میاره و توی تصوراتمون به این میرسیم که این فرد حتما از وش و استعداد بالایی برخورداره در صورتی که ما از پشت صحنه ماجرا که اون با مشقت فراوان و خستگی حتی ناامیدی و مسئله های دیگه ای روبه رو شده تا از تودل کتاب به این نتیجه رسیده که توی این مساله برنامه ریزی و تعیین هدف نقش بسزایی داره
و طبق تجربه ای که من توزندگی شخصی خودم داشتم تا از یکسری تفریحات و علایق گذشت نکنی نتیجه ای که خوشایند باشه حاصل نمیشه یه کنکوری موفق ممکنه از خیلی از تفریحاتش گذشته باشه تا به چیزی که شما مشاهده میکنید رسیده باشه مثل فضای مجازی و بیرون و شاید خیلی چیزهای دیگه
زینب دهقان
2021-10-24سلام وقت بخیر
درس خواندن برای کنکور از چند جهت می تواند برای فرد کسل کننده باشد.
۱- بازه طولانی شروع درس خواندن تا روز کنکور
در این مورد بعضا در ابتدا خیلی سفت و سخت شروع به درس خواندن می کنند و خود را از همه چیز محروم می کنند و بعد از مدتی خسته شده و همه چیز را رها می کنند.
و همچنین ممکن است فرد به دلیل نداشتن برنامه مناسب فکر کند وقت زیادی تا کنکور دارد و در هنگام درس خواندن به کارهای دیگر مشغول شود.
۲-مطالب گاها تکراری و مرورها
خواندن مطالب تکراری ممکن است کسل کننده باشد و فرد بخواهد به نحوی از روبه رو شدن با انها فرار کند.
۳-پشت کنکور ماندن
این مورد هم از انگیزه فرد می کاهد و سبب کاهش اعتماد به نفس خواهد شد.
به نظر می رسد ابتدا باید در بین منابع کنکوری با توجه به هدف و نتیجه و رشته ایی که در نظر دارد دروس مهم و پر امتیاز انتخاب و جدا شوند و سپس یک برنامه بلند مدت و یک برنامه کوتاه مدت برای مطالعه درنظر گرفته شود.
برنامه هایی روزانه، هفتگی، ماهانه و در نتیجه برنامه ایی برای کل سال مطالعاتی برای کنکور
برنامه ها نباید خارج از انتظار و تخیلی باشند بلکه باید براساس شناخت خود و زمانی که در اختیار داریم تنظیم شوند. و در پایان هر روز و هفته و ماه بررسی کنیم که چه قدر از برنامه اجرا شده است و دلیل آنهایی که اجرایی نشده اند را پیدا کنیم و در تنظیم برنامه های بعدی آنها را درنظر بگیریم. مسلما اگر در روزهای ابتدایی برنامه سبک تر باشد بهتر است تا فرد بتواند کارهای درنظر گرفته شده را انجام دهد و اعتماد به نفس پیدا کند و همچنین عزم و اراده ایی قوی به دست آورد برای انجام برنامه های بعدی.
در این میان توکل برخدا و امید داشتن به یاری خدا و به یادآور اینکه هرتلاشی روزی نتیجه اش را خواهیم دید بسیار امید بخش خواهد بود.
ساره فرجی خورشیدی
2021-10-23اولین قدم موفقیت در کنکور هدفی است ک دانش آموز باید مشخص کرده باشدو ی برنامه از پیش تعیین شده برای رسیدن ب خواسته اش داشته باشد. بعد از آن نیازمند یک مشاور و متخصص هست تا در این زمینه ب دانش آموز کمک کند. در طی این دوره دانش آموز باید افکار منفی را از خود دور کرده و فقط به هدف؛ راه رسیدن به آن و شیرینی بعدرسیدن به هدف خود فکر کند.
فاطمه حریری
2021-10-23عرض سلام و خسته نباشید. دانش آموز می بایست در قدم اول هدف گذاری مشخص انجام داده و با کمک مشاور برنامه مخصوصی برای خود داشته باشد. از مقایسه خود با افراد دیگر که کنکور را گذرانده اند پرهیز نماید و حواس خود را بر روی مطالعه خود متمرکز نماید. خیالات و افکار خود را نوشته یا ویس بگیرد و سر فرصت به آنها بپردازد.
با توجه به کنکوری بودن و استرس و میزان مطالعه بالا، کمی خجالتی بودن طبیعی بوده و قابل حل سریع می باشد. لذا دانش آموز باید کم کم دایره ارتباط خود با افراد را گسترش دهد. از خانواده شروع کرده، دوستان نزدیک و کم کم به افراد غریبه برسد. راه حل های بیشتر توسط مشاور متخصص قابل ارائه می باشد.
دانش آموز
2021-07-05سلام من دانش آموز خوبی بودم و قبل از کرونا وقتی مدرسه میرفتم مشاهده کردم دوستانم سر کلاس میخوابند و همه فیلمها و بازیها را میدانند و موقع امتحان راحت تقلب کرده و نمره خوب میگیرند.من نیز خواستم مثل آنها شوم و شروع کردم به خوابیدن و درس نحواندن ولی وقت امتحان عرضه تقلب نداشتم و نمره های بدی میگرفتم و خانواده همیشه مرا دعوا و تنبیه میکرد و من نیز رفتار تهاجمی و بدی نشان میدادم.تا اینکه کرونا آمد و خانه نشین شدیم و بدتر درس نخواندم وسرکوب و جنگ خانواده با من بیشترشدو چون پایه من از چند سال قبل ضعیف شده بود دیگر اکنون دیگر نمیتوانم کتاب را نگاه کنم وحشت دارمو نمیتوانم بفهمم کتاب چه میگوید زیرا مطالب پایه را تنبلی کردم و نخواندم ویا بد خواندم و به خودم میگم بروم و کتابهای چند سال پیش را بیاورم و شروع کنم ولی در طول سال هرچه اقدام کردم نشد چون فکر میکنم نمیشه و خنگ شدم و فرصت کمه و….. همه درسهامو تجدید شدم و سر در گم هستم. اصلا نمیتوانم خواب منظم و برنامه منظمی داشته باشم.فقط روزها دارد از دست میرود و امتحان شهریور نزدیک است. خدایا خودت کمک کن چه کار کنم تا بدبختر نشوم.
پشتیبان کلینیک روانشناسی جان زیبا
2021-07-06با سلام و احترام
شما پایه تحصیلی خودتون را مشخص ننمودید تا تخصصی تر راهنمایی شوید ، اما لازم است به موارد ذیل توجه فرمایید:
عملکرد افراد با هم متفاوت است و نمی توان یک الگوی خاص را برای همه به صورت یکسان تجویز نمود تا عمل نماید . البته شما خود در این زمینه تجربه کسب نمودید و متوجه شدید نمی توانید با الگو برداری از برخی از همکلاسی های خود، مثل آنان عمل کنید . درس های شما روی هم جمع شده و شما را نا امید و کلافه نموده است و باید از یک جا شروع نمود.
درحال حاضر باید به دنبال یک مسکن زود بازده برای شما بود تا بعدا از روش صحیح و ماندگار به صورت زیر بنایی مشکل تان را باید پیگیری و حل کنید.
در حال حاضر و با توجه به وضعیت و زمان اندک شما، پیشنهاد می شود از مجموعه هایی که سوال های پر تکرار و مهم و نمونه سوالات خرداد و شهریور سنوات قبل که همراه با کلید و پاسخنامه هست استفاده نمایید . از جمله این مجموعه های سوال و جوابی می توان مجموعه سوالات بنی هاشم که به صورت چند نمونه سوال به همراه پاسخنامه هست ، کتاب مجموعه سوالات پر تکرار قلم چی و نمونه سوالات امتحانات مدرسه خودتان را تهیه بفرمایید و سوالات تکراری مشابه را که در آزمون های مختلف وجود دارد به همراه پاسخ آنها را بیشتر مطالعه بفرمایید . سپس بقیه نمونه سوالات را با پاسخنامه آنها چندین بار مطالعه نمایید .البته این کار باید با برنامه صورت گیرد یعنی ساعت ۷ صبح از خواب بیدار شوید تا ساعت ۸ صبح کمی نرمش و صبحانه میل کنید و ۴ زنگ یک ساعته و میان ساعات مطالعه یک ربع استراحت تا ساعت ۱۳ مطالعه کنید سپس از ۱۳ تا ۱۵ استراحت و نهار و ۳۰ دقیقه خواب و سپس ۴ تایم یک ساعته مطالعه و میان هر زنگ مطالعه ۱۵ دقیقه استراحت . از ساعت ۸ شب تا ۲۱/۵ شام و استراحت و ۲۱/۵ تا ۲۲ به مدت نیم ساعت فقط دوره سطحی مطالبی که در ۸ ساعت گذشته مطالعه نمودید و از ساعت ۲۲ باید بخوابید تا ۷ صبح فردا . اگر این برنامه را به صورت دقیق رعایت کنید حتما تا شهریور می توانید به شرایطی برسید که نمره قبولی را کسب نمایید . البته این روش برای شرایط الان شما پیشنهاد می شود و روش عادی یک مطالعه مناسب نیست . البته چون از جزئیات وضعیت شما اطلاع چندانی ندادید در همین حد به صورت کلی پیشنهاداتی شد. اگر مایل بودید با نظر مثبت خانواده می توانید از مشاورین تحصیلی مراکز معتبر روانشناسی و مشاوره مثل کلینیک جان زیبا کمک بگیرید . در صورت تمایل می توانید با دپارتمان کلینیک زیبا جهت مشاوره تحصیلی تماس حاصل نمایید . مطالعه روشمند و با ر نامه اعتماد والدین نسبت به عملکرد شما را جلب خواهد نمود و تنش های بین شما و والدین که به آنها اشاره نمودید به میزان چشمگیری کاهش خواهد یافت. موفق باشید.