چگونه با بچه ها صحبت کنم تاثیر داشته باشه؟ + 30 روش موثر + معرفی کتاب

تیم تولید محتوا کلینیک روانشناسی جان زیبا
با نظارت دکتر منصوره نیکوگفتار

زوجی جوان که دو نوزادشان روی تخت دراز کشیده اند و با خوشحالی به نوزادشان نگاه میکنند
اگر بارها جمله‌ای را تکرار می‌کنید و باز هم فرزندتان واکنشی نشان نمی‌دهد، احتمالاً اولین فکری که به ذهن می‌رسد این است که «چرا بچه‌ام به حرفم گوش نمی‌دهد؟». اما گوش دادن کودک فقط به اطاعت یا لجبازی مربوط نیست. سن، خستگی، گرسنگی، میزان توجه، نحوه بیان درخواست، هیجان کودک، توانایی زبانی و حتی شرایط رشدی می‌توانند روی پاسخ او اثر بگذارند.کتاب «چطور با بچه‌ها حرف بزنیم تا به حرف‌هایمان گوش بدهند و چطور گوش بدهیم تا بچه‌ها با ما حرف بزنند» نوشته آدل فابر و الین مازلیش، یکی از شناخته‌شده‌ترین کتاب‌های عمومی در حوزه ارتباط والد و کودک است. بسیاری از پیشنهادهای آن، مانند گوش دادن فعال، نام‌گذاری احساسات، پیام کوتاه، تشویق توصیفی و دادن حق انتخاب، با اصول امروزی ارتباط مثبت با کودک هم‌راستا هستند؛ با این حال کتاب جای ارزیابی تخصصی کودک یا راهنمای درمانی فردی را نمی‌گیرد.

اگر مشکل شما فقط یک موقعیت روزمره نیست و درباره رفتار، هیجان یا رشد فرزندتان نگرانی گسترده‌تری دارید، راهنمای جامع مشاوره کودک و نوجوان توضیح می‌دهد چه نشانه‌هایی نیاز به بررسی بیشتری دارند و نقش والدین در درمان چیست.

برای بهتر حرف زدن با فرزندتان راهنمای عملی می‌خواهید؟

مشکل را می‌شناسید، اما نمی‌دانید کدام روش ارتباطی برای سن کودک مناسب‌تر است؟

اگر بیشتر به راهنمایی درباره لحن، قوانین، تشویق یا نحوه بیان درخواست نیاز دارید، می‌توانید ابتدا راهنمای مشاوره کودک را مرور کنید یا برای راهنمایی اجرایی با کلینیک تماس بگیرید.

معرفی کتاب «چطور با بچه‌ها حرف بزنیم»

نویسندگان آدل فابر و الین مازلیش
ترجمه نسخه معرفی‌شده شیرین یزدانی
ناشر نسخه معرفی‌شده ارمغان گیلار
نوبت چاپ دوم، ۱۳۹۲
تعداد صفحات ۱۹۲ صفحه

هسته اصلی کتاب ساده است: قبل از اینکه از کودک انتظار همکاری داشته باشیم، باید تلاش کنیم تجربه او را بفهمیم. نویسندگان به والدین پیشنهاد می‌کنند به جای سخنرانی طولانی، تهدید، مقایسه یا برچسب‌زدن، از زبان توصیفی، همدلی، انتخاب‌های محدود، پیام کوتاه و تشویق دقیق استفاده کنند.

نکته مهم این است که این کتاب یک راهنمای عمومی فرزندپروری است، نه یک دستورالعمل درمانی برای همه کودکان. سن، خلق‌وخو، توانایی زبانی، ADHD، اوتیسم، مشکلات شنوایی یا شرایط خانوادگی می‌توانند تعیین کنند چه روشی برای یک کودک مناسب‌تر است.

روانشناس کودک در حال بازی و گفت‌وگو با کودک برای ایجاد ارتباط امن
برای بعضی کودکان، بازی و فعالیت مشترک مسیر طبیعی‌تری برای ارتباط است تا یک گفت‌وگوی رسمی و طولانی.

چرا بچه‌ها به حرف ما گوش نمی‌دهند؟

گوش ندادن همیشه به معنای نافرمانی عمدی نیست. پیش از تکرار دستور یا بالا بردن صدا، چند احتمال را بررسی کنید:

  • پیام را نشنیده است: کودک درگیر بازی، تلویزیون یا محرک دیگری است.
  • دستور طولانی است: چند کار پشت سر هم برای سن کودک دشوار است.
  • زمان مناسب نیست: خستگی، گرسنگی یا هیجان شدید تمرکز را کم می‌کند.
  • انتظار متناسب با سن نیست: توانایی خودکنترلی کودک هنوز در حال رشد است.
  • پیام مبهم است: «خوب باش» یا «مرتب باش» دقیقاً نمی‌گوید چه کاری باید انجام شود.
  • رابطه به جنگ قدرت تبدیل شده است: کودک بیشتر از خود درخواست، به لحن یا فشار واکنش نشان می‌دهد.
  • مشکل توجه، زبان، شنوایی یا رشد وجود دارد: اگر مسئله در خانه و مدرسه تکرار می‌شود، ارزیابی می‌تواند لازم باشد.

CDC نیز تأکید می‌کند رابطه مثبت والد و کودک، دستورهای روشن و متناسب با سن و توجه به رفتار مطلوب، از پایه‌های افزایش همکاری کودک هستند.

۳۰ روش مؤثر برای اینکه با بچه‌ها بهتر صحبت کنیم

۱. ابتدا توجه کودک را جلب کنید

قبل از شروع درخواست، نام کودک را صدا کنید و مطمئن شوید متوجه حضور شما شده است. از اتاق دیگر چند دستور پشت سر هم ندهید.

۲. در سطح کودک قرار بگیرید

برای کودک خردسال می‌توانید خم شوید یا کنار او بنشینید. این کار معمولاً گفت‌وگو را آرام‌تر می‌کند و نیاز به بلند کردن صدا را کاهش می‌دهد.

۳. تماس چشمی را تحمیل نکنید

تماس چشمی می‌تواند نشانه توجه باشد، اما همه کودکان با نگاه مستقیم راحت نیستند؛ به‌ویژه بعضی کودکان دارای حساسیت حسی یا تفاوت‌های رشدی. هدف، توجه و ارتباط است نه مجبور کردن کودک به نگاه کردن.

۴. عوامل حواس‌پرتی را کم کنید

برای گفت‌وگوی مهم، تلویزیون یا صدای اضافی را کم کنید و خودتان نیز تلفن همراه را کنار بگذارید.

۵. درخواست را کوتاه و روشن بگویید

به جای «چند بار گفتم اتاقت را جمع کن، لباس‌ها را بردار، کیف را آماده کن و بعد بیا»، یک درخواست مشخص بدهید: «لطفاً لباس‌ها را داخل سبد بگذار.»

۶. هر بار یک یا دو مرحله بدهید

برای کودک کم‌سن، چند دستور پشت سر هم ممکن است دشوار باشد. بعد از انجام مرحله اول، مرحله بعد را بگویید.

۷. از کلمات متناسب با سن استفاده کنید

هرچه کودک کوچک‌تر است، جمله کوتاه‌تر و عینی‌تر باشد. مفاهیمی مثل «مسئولیت‌پذیر باش» برای کودک خردسال به اندازه «مدادت را داخل جامدادی بگذار» روشن نیست.

۸. زمان مناسب را انتخاب کنید

اگر کودک به‌شدت عصبانی، گرسنه یا خسته است، ابتدا نیاز فوری را مدیریت کنید و بعد درباره موضوع مهم حرف بزنید.

۹. قبل از نصیحت، گوش بدهید

گاهی کودک دنبال راه‌حل نیست؛ می‌خواهد شنیده شود. می‌توانید بپرسید: «می‌خواهی فقط گوش بدهم یا با هم راه‌حل پیدا کنیم؟»

۱۰. احساس کودک را نام‌گذاری کنید

مثلاً بگویید: «فکر کنم ناراحتی چون بازی تمام شد.» نام‌گذاری احساس به معنای تأیید همه رفتارها نیست.

۱۱. احساس را بپذیرید، رفتار را مرزبندی کنید

«می‌فهمم خیلی عصبانی هستی؛ اما زدن آدم‌ها مجاز نیست.» این جمله همدلی و حد را هم‌زمان نگه می‌دارد.

۱۲. رفتار را توصیف کنید، شخصیت را نه

به جای «تو بی‌مسئولیتی» بگویید: «کتاب‌ها هنوز روی زمین هستند.» برچسب شخصیت معمولاً دفاع کودک را بیشتر می‌کند.

۱۳. انتخاب محدود و واقعی بدهید

«اول مسواک می‌زنی یا اول لباس خواب می‌پوشی؟» انتخاب باید هر دو گزینه قابل قبول باشند.

۱۴. دلیل کوتاه ارائه دهید

«روی پله نمی‌دویم چون ممکن است زمین بخوریم.» توضیح مختصر معمولاً از سخنرانی طولانی مؤثرتر است.

۱۵. از پیام «من» استفاده کنید

«وقتی وسط صحبت صدای تلویزیون خیلی بلند است، نمی‌توانم حرفت را بشنوم.» این زبان کمتر از سرزنش شخصیتی استفاده می‌کند.

۱۶. از مقایسه با خواهر، برادر یا همسالان پرهیز کنید

مقایسه معمولاً مهارت موردنظر را آموزش نمی‌دهد و ممکن است حس ناکافی بودن یا رقابت ایجاد کند.

۱۷. تشویق را دقیق کنید

به جای «آفرین پسر خوب»، بگویید: «دیدم بدون اینکه یادآوری کنم اسباب‌بازی‌ها را داخل جعبه گذاشتی.» CDC نیز تشویق مشخص یا labeled praise را مؤثرتر از تحسین مبهم می‌داند.

۱۸. تلاش را هم ببینید، نه فقط نتیجه را

«دیدم سه بار تلاش کردی بند کفشت را ببندی.» این نوع بازخورد به کودک کمک می‌کند رفتار و تلاش مشخص خود را ببیند.

۱۹. رفتار مناسب را هنگام وقوع تقویت کنید

اگر کودک آرام منتظر مانده یا همکاری کرده، همان زمان بازخورد مثبت بدهید؛ فقط هنگام رفتار نامطلوب به او توجه نکنید.

۲۰. قوانین کم، روشن و قابل پیش‌بینی داشته باشید

قانونی که امروز اجرا می‌شود و فردا نادیده گرفته می‌شود، برای کودک گیج‌کننده است. قوانین اصلی خانه را محدود و واضح نگه دارید.

۲۱. از پیامد منطقی و ایمن استفاده کنید

«اگر مداد روی دیوار کشیده شده، با هم برای تمیز کردنش اقدام می‌کنیم.» پیامد باید مرتبط، قابل پیش‌بینی و متناسب با سن باشد؛ نه تحقیرآمیز یا خطرناک.

۲۲. کودک را در حل مسئله شریک کنید

بپرسید: «هر روز صبح برای آماده شدن دیر می‌کنیم؛ چه چیزی می‌تواند کمک کند؟» مشارکت کودک می‌تواند همکاری را افزایش دهد.

۲۳. برای بعضی پیام‌ها از تصویر یا یادداشت استفاده کنید

جدول تصویری صبحگاهی، تصویر مراحل مسواک یا یک یادداشت کوتاه برای کودک مدرسه‌ای می‌تواند از تکرار شفاهی دائمی کم کند.

۲۴. روتین قابل پیش‌بینی بسازید

روال خواب، تکلیف، جمع کردن وسایل یا خروج از خانه باعث می‌شود هر کار به مذاکره تازه تبدیل نشود.

۲۵. از بازی و داستان کمک بگیرید

برای کودکان کوچک، بازی نقش و داستان کوتاه می‌تواند مفهوم نوبت، همدلی یا مراقبت از وسایل را ملموس‌تر کند.

۲۶. اجازه دهید بعضی کارها را خودش انجام دهد

اگر همیشه پیش از کودک دخالت کنیم، فرصت تمرین استقلال کم می‌شود. در کارهای ایمن و متناسب با سن، زمان بیشتری برای تلاش بدهید.

۲۷. به جای پاسخ فوری، سؤال راهنما بپرسید

«فکر می‌کنی برای اینکه برجت نیفتد چه کاری می‌توانی امتحان کنی؟» این روش مهارت حل مسئله را تقویت می‌کند.

۲۸. خودتان الگوی نحوه حرف زدن باشید

کودک فقط از توصیه شما یاد نمی‌گیرد؛ لحن شما هنگام اختلاف با همسر، راننده، فروشنده یا خود کودک نیز مدل ارتباطی اوست.

۲۹. اگر کنترل خود را از دست دادید، ترمیم کنید

«من داد زدم و این روش مناسبی برای حرف زدن نبود. عصبانی بودم، اما مسئول رفتارم هستم.» عذرخواهی والد اقتدار را از بین نمی‌برد؛ مسئولیت‌پذیری را مدل‌سازی می‌کند.

۳۰. وقتی مشکل ادامه‌دار است، علت را ارزیابی کنید

اگر کودک در خانه و مدرسه دائماً دستورها را نمی‌شنود یا نمی‌تواند دنبال کند، بررسی شنوایی، زبان، توجه، اضطراب، ADHD یا سایر عوامل می‌تواند لازم باشد. همه مشکلات ارتباطی با «قاطع‌تر صحبت کردن» حل نمی‌شوند.

اگر فرزندتان وارد نوجوانی شده و چالش اصلی به استقلال، حریم خصوصی و اختلاف نسل‌ها مربوط است، مقاله راهکارهای ارتباط شفاف با نوجوان نکات متناسب‌تری با این مرحله رشدی ارائه می‌دهد.

چگونه به احساسات کودک گوش بدهیم؟

یکی از پیام‌های اصلی کتاب این است که کودک قبل از راه‌حل، به درک شدن نیاز دارد. در عمل، گوش دادن همدلانه می‌تواند شامل این مراحل باشد:

  1. صحبت کودک را تا حد امکان قطع نکنید.
  2. با جمله‌ای کوتاه برداشت خود را بازگو کنید.
  3. احساس احتمالی را نام ببرید، اما آن را به کودک تحمیل نکنید.
  4. قبل از ارائه راه‌حل بپرسید آیا کمک می‌خواهد یا فقط می‌خواهد شنیده شود.

مثال: کودک می‌گوید: «دیگه با آرین بازی نمی‌کنم، خیلی بدجنسه.» به جای «بی‌خیال، فردا آشتی می‌کنید» می‌توانید بگویید: «به نظر می‌رسه خیلی از کاری که کرد ناراحت شدی. می‌خوای برام بگی چه اتفاقی افتاد؟»

همدلی به معنای موافقت با همه برداشت‌های کودک نیست. شما می‌توانید احساس او را بپذیرید و در عین حال رفتار را مرزبندی کنید.

برای موضوعات حساس‌تر مانند بدن، حریم خصوصی و کنجکاوی جنسی، نحوه پاسخ باید با سن کودک هماهنگ باشد. راهنمای پاسخ آگاهانه به سؤال‌های جنسی کودکان نمونه‌های مناسب‌تری برای این گفت‌وگوها ارائه می‌دهد.

والدین در جلسه راهنمایی با روانشناس کودک برای بهبود رابطه والد و فرزند
در بسیاری از مراجعات کودک، بخشی از کار درمانگر آموزش و راهنمایی والدین درباره ارتباط، مرزها و پاسخ به رفتار است.

گوش ندادن طبیعی سن است یا مسئله‌ای بیشتر؟

هنوز نمی‌دانید مقاومت فرزندتان اصلاً نیاز به بررسی تخصصی دارد یا نه؟

اگر کودک گاهی همکاری نمی‌کند و نمی‌دانید مسئله از سن، خستگی، نحوه درخواست یا عامل دیگری است، ارزیابی اولیه رایگان کمک می‌کند قبل از رزرو جلسه مشخص شود آیا مراجعه لازم است.

جایگزین تنبیه چیست؟

عبارت «به جای تنبیه» گاهی اشتباه برداشت می‌شود؛ انگار کودک نباید هیچ پیامدی برای رفتار خود داشته باشد. هدف فرزندپروری مثبت حذف قانون و پیامد نیست. کودک به مرز روشن، ثبات و پیامدهای قابل پیش‌بینی نیاز دارد.

تفاوت اصلی میان تنبیه تحقیرآمیز یا خشن و انضباط آموزشی است. فریاد، تهدید، توهین و تنبیه بدنی مهارت جایگزین را به کودک یاد نمی‌دهند. در مقابل می‌توان:

  • رفتار مورد انتظار را روشن گفت.
  • انتخاب محدود و واقعی داد.
  • از پیامد منطقی و مرتبط استفاده کرد.
  • فرصت جبران ایجاد کرد.
  • رفتار مناسب را سریع و مشخص تشویق کرد.
  • قانون را با ثبات اجرا کرد.

مثال: اگر کودک اسباب‌بازی را عمداً پرتاب می‌کند، می‌توانید بگویید: «اسباب‌بازی برای بازی کردن است، نه پرتاب به آدم‌ها. اگر دوباره پرتاب شود، برای مدتی کنار گذاشته می‌شود.» پیامد باید روشن، محدود و قابل اجرا باشد.

CDC در راهنماهای والدگری خود نیز بر دستورهای واضح، تشویق مشخص، قوانین خانوادگی و پیامدهای مرتبط و قابل پیش‌بینی تأکید می‌کند.

تشویق و تعریف چگونه مؤثرتر می‌شود؟

تحسین دقیق معمولاً اطلاعات بیشتری از «آفرین» ساده به کودک می‌دهد. به جای تعریف از هویت کودک، رفتار یا تلاش مشخص را توصیف کنید:

  • «دیدم با اینکه سخت بود، دوباره امتحان کردی.»
  • «ممنون که بعد از بازی ماشین‌ها را جمع کردی.»
  • «وقتی دوستت حرف می‌زد صبر کردی تا حرفش تمام شود.»

این روش به کودک کمک می‌کند بفهمد دقیقاً کدام رفتار ارزشمند بوده است. راهنمای CDC نیز specific praise یا تشویق مشخص را برای تقویت رفتار مطلوب توصیه می‌کند.

چگونه استقلال و مسئولیت‌پذیری کودک را تقویت کنیم؟

استقلال یعنی کودک متناسب با سن خود فرصت انتخاب، تلاش و تجربه پیامد تصمیم‌هایش را داشته باشد. والد هنوز مسئول ایمنی و مرزبندی است، اما لازم نیست همه مشکلات را پیش از کودک حل کند.

  • انتخاب‌های محدود و متناسب با سن بدهید.
  • کارهای خانه را به وظایف کوچک تقسیم کنید.
  • به جای انجام فوری کار، کمی فرصت تلاش بدهید.
  • بعد از اشتباه، درباره راه جبران صحبت کنید.
  • برای تصمیم‌های ایمن از کودک ایده بخواهید.

اگر می‌خواهید درباره نقش والدین در رشد استقلال، مسئولیت و محیط حمایتی بیشتر بخوانید، مقاله اصول فرزندپروری و آمادگی والدین مطلب مکمل مناسبی است.

نحوه حرف زدن با کودک در سنین مختلف

کودک نوپا و پیش‌دبستانی

جمله‌های کوتاه، درخواست یک‌مرحله‌ای، روتین، تصویر، بازی و تشویق فوری معمولاً کاربرد بیشتری دارند. انتظار خودکنترلی طولانی یا توضیح منطقی پیچیده واقع‌بینانه نیست.

سن دبستان

می‌توانید دلیل قوانین را بیشتر توضیح دهید، از کودک برای حل مسئله ایده بخواهید و مسئولیت‌های مشخص‌تری بدهید. همچنان پیام‌ها باید روشن و عملی باشند.

نوجوان

در نوجوانی، احترام به حریم خصوصی و استقلال اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. دستور مستقیم برای همه موضوعات معمولاً به مقاومت بیشتری منجر می‌شود. گفت‌وگو، مذاکره درباره قوانین و شنیدن دیدگاه نوجوان نقش پررنگ‌تری دارد.

برای این مرحله، مقاله بهبود رابطه والد و نوجوان به موضوع استقلال، تعارض و مرزبندی در سنین بالاتر می‌پردازد.

اشتباهات رایج والدین هنگام صحبت با کودک

  • داد زدن از اتاق دیگر و انتظار پاسخ فوری
  • دادن چند دستور هم‌زمان
  • تکرار دستور بدون پیامد روشن
  • برچسب‌هایی مثل «تنبل»، «لجباز» یا «بی‌مسئولیت»
  • مقایسه با خواهر، برادر یا همکلاسی
  • نصیحت فوری قبل از شنیدن احساس کودک
  • تهدیدی که والد قصد یا توان اجرای آن را ندارد
  • تغییر دائمی قوانین بر اساس حال والد
  • اصرار بر تماس چشمی یا تماس فیزیکی وقتی کودک با آن راحت نیست
  • انتظار همکاری کامل در زمان خستگی یا بحران هیجانی

اگر تعارض والد و فرزند بخشی از تنش گسترده‌تر در کل خانواده شده است، مقاله چه زمانی مشاوره خانواده لازم می‌شود؟ کمک می‌کند تشخیص دهید تمرکز فقط روی کودک کافی است یا کل تعامل خانوادگی باید بررسی شود.

چه زمانی بهتر است از روانشناس کودک کمک بگیریم؟

گاهی تغییر شیوه گفت‌وگو کافی است؛ اما اگر مشکل شدید، مداوم یا چندمحیطی باشد، بهتر است فقط به «گوش ندادن» نسبت داده نشود. مراجعه زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که:

  • پرخاشگری یا قشقرق‌ها شدید و خارج از انتظار سنی باشند.
  • کودک در خانه و مدرسه در دنبال کردن دستورها مشکل جدی داشته باشد.
  • اضطراب، ترس یا وابستگی شدید زندگی روزمره را محدود کند.
  • افت ناگهانی تحصیلی یا تمرکز دیده شود.
  • کودک به‌طور واضح از همسالان یا خانواده کناره‌گیری کند.
  • مشکل خواب، کابوس یا تغییر رفتاری بعد از یک رویداد مهم ادامه یابد.
  • والد و کودک تقریباً در همه موضوعات وارد جنگ قدرت شوند.
  • والد احساس کند دیگر نمی‌تواند بدون داد، تهدید یا تنبیه شدید شرایط را مدیریت کند.

صفحه مشاوره کودک حضوری و آنلاین روند ارزیابی، نقش والدین، شیوه انتخاب درمانگر و موضوعاتی را که در جلسات بررسی می‌شوند توضیح می‌دهد.

آیا لمس و تماس چشمی همیشه برای ارتباط با کودک مفید است؟

خیر. نسخه قبلی مقاله تماس چشمی مستقیم و لمس آرام را به‌صورت عمومی پیشنهاد می‌کرد. بهتر است این موارد به ترجیح و ویژگی کودک وابسته باشند. بعضی کودکان هنگام صحبت کردن راحت‌ترند که مستقیم نگاه نکنند و بعضی کودکان لمس ناگهانی را دوست ندارند. به‌جای اجبار، نشانه‌های راحتی کودک را دنبال کنید.

آیا هدف این است که کودک همیشه مطیع باشد؟

خیر. هدف ارتباط سالم، ساختن کودکی نیست که بدون فکر هر دستوری را اجرا کند. هدف این است که کودک بتواند قواعد ایمنی و خانوادگی را بفهمد، همکاری کند، احساسش را بیان کند، سؤال بپرسد، مرز سالم داشته باشد و به‌تدریج مسئولیت بیشتری بپذیرد.

این اصلاح در نسخه جدید مهم است، چون عبارت «فرزند مطیع» در نسخه قبلی می‌توانست هدف فرزندپروری را بیش از حد به اطاعت تقلیل دهد.

وقتی تعارض‌های روزانه به یک مشکل ثابت تبدیل شده‌اند

بی‌توجهی، پرخاشگری یا جنگ قدرت با فرزندتان ادامه‌دار شده است؟

اگر روش‌های عمومی را امتحان کرده‌اید و مشکل همچنان روی خانه، مدرسه یا رابطه شما با کودک اثر دارد، می‌توانید برای راهنمایی اختصاصی والدین و ارزیابی کودک نوبت رزرو کنید.

سؤالات متداول درباره حرف زدن با کودکان

چرا فرزندم وقتی با او حرف می‌زنم نگاهم نمی‌کند؟

نگاه نکردن همیشه به معنای بی‌احترامی یا گوش ندادن نیست. بعضی کودکان هنگام پردازش گفت‌وگو کمتر تماس چشمی دارند. اگر همراه با مشکلات ارتباطی یا رشدی دیگری است، ارزیابی متخصص می‌تواند مفید باشد.

چند بار باید یک درخواست را تکرار کنم؟

اگر همیشه مجبورید بارها تکرار کنید، بهتر است بررسی کنید آیا درخواست روشن بوده، کودک توجه داشته، توانایی انجام آن متناسب با سن بوده و پیامد مشخصی برای انجام ندادن وجود دارد یا خیر. تکرار بی‌پایان معمولاً به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند.

وقتی کودک عصبانی است همان لحظه توضیح بدهم؟

در اوج هیجان، توانایی شنیدن و حل مسئله کمتر می‌شود. ابتدا ایمنی و آرام شدن مهم است؛ گفت‌وگوی آموزشی را می‌توان پس از کاهش تنش انجام داد.

آیا تشویق زیاد کودک را وابسته به تأیید می‌کند؟

تشویق وقتی دقیق و متعادل باشد می‌تواند رفتار مطلوب را روشن کند. بهتر است فقط به «تو خیلی باهوشی» تکیه نکنید و بیشتر تلاش، همکاری و رفتار مشخص را توصیف کنید.

آیا برای بدرفتاری کودک هیچ تنبیهی نباید وجود داشته باشد؟

انضباط و پیامد لازم‌اند؛ اما بهتر است پیامد مرتبط، روشن، متناسب با سن و بدون تحقیر یا خشونت باشد. هدف آموزش رفتار جایگزین است.

چطور با نوجوانی که حرف نمی‌زند ارتباط برقرار کنیم؟

اصرار و بازجویی معمولاً فاصله را بیشتر می‌کند. زمان‌های کم‌فشار، فعالیت مشترک، احترام به حریم خصوصی و سؤال‌های باز می‌توانند شروع بهتری باشند. اگر کناره‌گیری شدید یا همراه با افت عملکرد است، بررسی تخصصی مناسب است.

چه زمانی «گوش ندادن» می‌تواند نشانه ADHD باشد؟

بی‌توجهی یکی از نشانه‌های احتمالی ADHD است، اما یک رفتار به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست. علائم باید در بیش از یک محیط، متناسب با معیارهای رشدی و همراه با اختلال عملکرد بررسی شوند.

جمع‌بندی

پیام اصلی کتاب فابر و مازلیش همچنان کاربردی است: کودکان وقتی احساس می‌کنند شنیده و محترم شمرده می‌شوند، زمینه بهتری برای همکاری دارند. با این حال، نسخه به‌روز این مقاله تأکید می‌کند که هیچ تکنیکی برای همه سنین و همه کودکان یکسان نیست.

گفت‌وگوی مؤثر معمولاً از ترکیب چند اصل ساخته می‌شود: پیام روشن و کوتاه، گوش دادن فعال، نام‌گذاری احساس، قانون و پیامد قابل پیش‌بینی، تشویق مشخص و فرصت دادن برای استقلال. اگر باوجود تغییر روش ارتباط، مشکل شدید یا مداوم باقی مانده است، بهتر است علت‌های رشدی، هیجانی و خانوادگی نیز بررسی شوند.

منابع علمی به‌روز

Comments (120)

  1. طاهره چال دره
    1400-09-26

    باسمه تعالی
    چطور با بچه ها حرف بزنیم تابه حرف هایمان گوش بدهند
    سلام و عرض ادب
    لازم است اگر ایستاده با کودکان صحبت می کنیم گاه قدمان را کوتاه کنیم و پایمان را خم کنیم و با آنها گفتگو کنیم .اگر کودک ما عصبانی است بگوییم که عصبانیت خود را روی نقاشی بکش. شروع به نصیحت نکنیم. اگر ما از رفتار او ناراحت شدیم از ضمیر (تو) استفاده نکنیم و بگوییم این کار مرا ناراحت کرد. من از این رفتار خوشم نمی آید. اتاق مرتب و تمیز را دوست دارم. تا می توانیم به کودک احترام بگذاریم و اعتماد به نفس آنان را تقویت کنیم. وگاه در قالب داستان یا بازی نکاتی را به آنان گوشزد کنیم. بنده زمانی که دخترم در مقطع ابتدایی با شمارش پول آشنا شده بود به او گفتم من اهل پس انداز نیستم و گاهی به پول نیاز دارم و خرج کردم .شما پول ها را پس انداز کن و هروقت ضرورت شد از صندوق به من قرض بده و بعد به شما برمی گردانم و در پایان سال باپول های صندوق چیزهایی را که دوست داریم را می خریم. چند سالی به همین صورت او صندوق پس انداز را محاسبه می کرد و اکنون که سال هاست از این ماجرا می گذرد او همچنان پول های خودش را خوب مدیریت می کند..

  2. طاهره چال دره
    1400-09-26

    باسمه تعالی
    چطور با بچه هاحرف بزنیم تا آنها به حرف هایمان گوش بدهند؟
    با سلام و عرض خداقوت
    ارتباط با کودکان و نحوه برخورد با آنان بسیار مهم است. گاهی لازم است اگر استاده ایم و با بچه صحبت می کنیم قدمان را هم اندازه کودک کنیم و پاهایمان را خم کنیم. تشویق و بیان نقاط مثبت و بیان توانمندی بچه ها در حفظ اعتماد به نفس کودکان بسیار مفید است. تا می توانیم به کودکان احترام نماییم. گاهی اشتباهات را در قالب داستان به آن ها گوشزد کنیم. و از به کار بردن ضمیر (تو) در انتقاد ها خودداری کنیم .بگوییم این رفتار مرا عصبانی کرد. از این کار ناراحت شدم. کودکانمان را در نقش ها وانجام کارها سهیم کنیم و آنان را مسئولیت پذیر تربیت کنیم. بنده زمانی که دخترم در مقطع ابتدایی با شمارش پول آشنا شده بود، به او گفتم من خیلی اهل پس انداز نیستم و گاهی نیاز به پول پیدا می کنم که همه را خرج کردم تو دختر زرنگی هستی و حساب و شمارش پول را هم که بلد هستی از این به بعد من هر بار به شما پول می دهم که پس انداز کنی و هر وقت نیاز شد به من از صندوق قرض بده و بعد از مدتی پولی که از شما گرفتم را بر می گردانم .در پایان سال در صندوق هر مقدارپول پس انداز شد هرچه که لازم داشتیم و ضروری بود می خریم با این روش تا چند سال این کار را انجام می دادیم و او اکنون مدیریت اقتصادی و مالی خوبی دارد .

  3. مهدیه شمسیان
    1400-09-26

    بهترین روش گفتگو با کودک استفاده از لحن راسخ و با اعتماد به نفس است. در این نوع حرف زدن، والدین با اقتدار و اعتماد به نفس صحبت می‌کنند. به طور ساده و مستقیم منظور خود را بیان می‌کنند و در عمل کردن به گفته‌های خود جدی هستند. در عین حال به موقع عشق و علاقه خود را نشان می‌دهند و باعث ایجاد ترس در کودک نمی‌شوند.بهترین راه داشتن گفتگوی سالم با کودک این است که ابتدا اصول مکالمه را خودمان رعایت کنیم. اگر ما به درستی با کودکمان صحبت کنیم، او نیز به خوبی به ما پاسخ خواهد داد.
    سعی کنید هنگام صحبت با کودک از کلمات سخت و پیچیده استفاده نکنید و جملات و مفاهیم آن‌ها در حد فهم بچه‌ها باشد. نحوه‌ برقراری ارتباط کودکان با هم را مشاهده کنید و از آن الگوبرداری کنید. اگر متوجه نگاه گیج و حواس‌پرت کودکتان شدید، بدانید توجه و علاقه ‌آن‌ها را نسبت به صحبت‌تان را از دست داده‌اید.
    به کودکان حق انتخاب دهید. همیشه داشتن حق انتخاب بین دو مورد بهتر از نداشتن آن است. حق انتخاب دادن به کودک هنگام گفتگو با او حس استقلال و تصمیم گیری او را تقویت می‌کند.
    وقتی کودک نا‌آرام است و در حال فریاد کشیدن، با لحن آرام و ملایم پاسخ او را بدهید. جملاتی مثل «چه کمکی از من ساخته است» یا «من تو را درک می‌کنم» باعث می‌شود کودک احساس کند شما او را می‌فهمید و قصد کمک دارید. در حقیقت شما یک شنونده‌ی دلسوز هستید که بدون نگرانی می‌توان با شما گفتگو کرد و مشکلات را بیان کرد.

  4. محدثه قاضی
    1400-09-26

    با سلام و احترام
    ممنون از مطالب مفید و آموزنده شما
    والدین باید مهارت های فرزند پروری را بیاموزند تا بتوانند فرزندانی سالم از لحاظ روحی و روانی تربیت کنند چون چیزهای خیلی کوچیکی که حتی ممکن خیلی هم به چشم نیاد در روح و روان کودک تاثیر می‌گذارد ودر آینده ممکن است دچار مشکل بشود
    درک متقابل والدین و فرزندان باعث ایجاد فضای امن برای رشد و پرورش کودکان میشه که خیلی مهم است فرزندان با والدین احساس راحتی و آزادی در بیان احساسات وافکارشون رو داشته باشند و والدین هم آنقدر توانایی داشته باشند تا بتوانند نیازهای روحی و روانی فرزندان رو برآورده کنند.وواقعا دوران کودکی هر فردی تعیین کننده آینده شخصیتی اون فرد می‌تونه باشه که علت بسیاری از مشکلات رفتاری و اخلاقی و روانی ما به دوران کودکی و محیط و فضایی ک در آن بزرگ شده این بر میگرده .

  5. رضوانه حسيني
    1400-09-26

    يكي از پله هاي مهم در فرزند پروري اصول گفتگوست خيلي مهمه كه والدين به جاي هيجاني شدن در براير رفتار فرزندان از طريق بازتاب احساس با انها رابطه برقرار كنند تا متوجه نياز آن ها شده و نيازهاي فرزندشان را در چارچوب مناسب ارضا كنند .

  6. زینب قاسمی برمی
    1400-09-25

    سلام، ما باید سعی کنیم به بچه ها چیزهایی رو نگیم که قدرت درکش رو ندارن و نصیحت های زیاد هم اون ها رو خسته می کنه و باعث میشه به حرف ما گوش ندن و توجهی نکنند.
    نباید داعم فرزندمان را با دیگران مقایسه کنیم و از بچه های دیگه خیلی تعریف کنیم این کار باعث میشه از ما ناراحت بشه و نسبت به اون بچه ها بدبین بشه و فکر کنه ما بچه های دیگه رو بیشتر از او دوست داریم.
    باید به فرزندان اجازه انجام کارها رو بدیم و اینطور نباشه که ما همه کار آن ها را انجام بدیم، باید یاد بگیرند کارهای مربوط به خود را خودشان انجام بدن. و از تنبیه کردن بپرهیزیم چون ممکن هست بچه در اون لحظه اون کار بد رو رها کنه اما هر زمان که ما نباشیم مجددا اون کار رو انجام بده پس بهتره علت اینکه اون کار بد هست رو براش توضیح بدیم تا دیگه اون کار رو انجام نده.
    یکی از نزدیکان ما وقتی بچه هاش اتاقشون رو به هم می ریزن به جای اینکه اون ها رو تنبیه کنه اون ها رو داخل اتاق می ذاره و میگه نمی تونید بیاید بیرون تا اتاقتون رو کاملا تمیز نکردید. یکی دیگه از نزدیکان هست که وقتی فرزندش کار بدی رو انجام میده به جای اینکه تنبیهش کنه او رو از چیزهایی که دوست داره محروم می کنه تا دیگه اون کار بد رو انجام نده.

  7. M.hadi Najafy nasab
    1400-09-25

    با سلام و احترام
    با توجه به مطالب ذکر شده بچه حرف گوش کن بچه خیلی راحتی است. ما نه نیاز به یاد دادن کارهای خوب به او داریم نه به او یاد میدهیم چرا نباید کار بد خود را تکرار نکند، با یک داد یا اخم کودک آرام میگیرد دقیقا مثل سربازان پادگان.
    کودکان مشابه بقیه افراد هستند، آنها ممکن است برخی وقتها حرفهای دیگران را گوش ندهند. در واقع در این سن ما باید به آنها یاد بدهیم که چگونه به حرفهای دیگران توجه کنند.
    همه ما پدر و مادرها دیر یا زود می فهمیم که حرف زدن با کودک در حالتی که مثلا ما ایستاده ایم و او روی زمین نشسته است به ندرت اثر مناسب را بر کودک می گذارد.
    باید برای کودکمان روشن کنیم که دقیقا آنچه را گفته ایم اجرا خواهیم کرد؛ و تهدید یا قولی ندهیم که نتوانیم آن را اجرا کنیم.مثلا اگر به کودک دوساله  خود می گوییم: «تو باید هنگام شام شیر هم بخوری» پنج دقیقه بعد حرفمان را عوض نکنیم و مثلا آب میوه را به جای شیر پیشنهاد ندهیم.

    اگر به او اخطار دادیم که «اگر خواهرت را بزنی باید نیم ساعت داخل اتاقت بمانی» هنگامی که او این کار را کرد واقعا او را برای نیم ساعت به اتاقش بفرستیم. اطمینان حاصل کنیم که همسرمان نیز کارهایمان را تائید کرده و به تصمیماتمان احترام می گذارد تا احیانا کار همدیگر را تخریب نکنیم.
    *یا مثلا
     اگر ما به یک بچه دو ساله بگوییم که اسباب بازیهایش را جمع کند او به اطراف اتاق نگاهی می اندازد و یک جواب سربالا می دهد: خوب دیگه، اَُه! در عوض یک کار مشخص را به او واگذار کنیم. مثلا اول بگوییم که آجرهای سبزرنگ را جمع کند سپس این کار را به یک بازی تبدیل کنیم: «حالا آجرهای قرمز رنگ را جمع کن».
    با این کارها حرفهایمان را به درستی و خوبی گوش میکند.

  8. M.hadi Najafy nasab
    1400-09-25

    با سلام و احترام
    با توجه به مزالب ذکر شده بچه حرف گوش کن بچه خیلی راحتی است. ما نه نیاز به یاد دادن کارهای خوب به او داریم نه به او یاد میدهیم چرا نباید کار بد خود را تکرار نکند، با یک داد یا اخم کودک آرام میگیرد دقیقا مثل سربازان پادگان.
    کودکان مشابه بقیه افراد هستند، آنها ممکن است برخی وقتها حرفهای دیگران را گوش ندهند. در واقع در این سن ما باید به آنها یاد بدهیم که چگونه به حرفهای دیگران توجه کنند.
    همه ما پدر و مادرها دیر یا زود می فهمیم که حرف زدن با کودک در حالتی که مثلا شپما ایستاده ایم و او روی زمین نشسته است به ندرت اثر مناسب را بر کودک می گذارد.
    باید برای کودکمان روشن کنیم که دقیقا آنچه را گفته ایم اجرا خواهیم کرد؛ و تهدید یا قولی ندهیم که نتوانیم آن را اجرا کنیم.مثلا اگر به کودک دوساله  خود می گوییم: «تو باید هنگام شام شیر هم بخوری» پنج دقیقه بعد حرفمان را عوض نکنیم و مثلا آب میوه را به جای شیر پیشنهاد ندهیم.

    اگر به او اخطار دادیم که «اگر خواهرت را بزنی باید نیم ساعت داخل اتاقت بمانی» هنگامی که او این کار را کرد واقعا او را برای نیم ساعت به اتاقش بفرستیم. اطمینان حاصل کنیم که همسرمان نیز کارهایمان را تائید کرده و به تصمیماتمان احترام می گذارد تا احیانا کار همدیگر را تخریب نکنیم.
    *یا مثلا
     اگر ما به یک بچه دو ساله بگوییم که اسباب بازیهایش را جمع کند او به اطراف اتاق نگاهی می اندازد و یک جواب سربالا می دهد: خوب دیگه، اَُه! در عوض یک کار مشخص را به او واگذار کنیم. مثلا اول بگوییم که آجرهای سبزرنگ را جمع کند سپس این کار را به یک بازی تبدیل کنیم: «حالا آجرهای قرمز رنگ را جمع کن».
    با این کارها حرفهایمان را به درستی و خوبی گوش میکند.

  9. s.m
    1400-09-25

    با سلام…
    به نظرم زمانی کودک به صحبت های والدینش گوش می دهد که والدین نیز صحبت های فرزندشان را با دقت گوش دهند و وقت بگذراند نه اینکه والدین ذهنشان جای دیگری باشد و یا مشغول به انجام کارهای دیگر….
    همان طور که والدین از فرزند خود انتظار احترام را دارند چه در صحبت چه رفتار فرزندان هم نیاز به این احترام متقابل دارند.هنگامی که از کودک انتظار اجازه گرفتن برای برداشتن وسیله ای یا… دارند والدین نیز هم باید برای وارد شدن به اتاق فرزند و … از او اجازه بگیرند..
    در تنبیه کردن هم اگر رفتار نامناسب کودک را با دلیل و آرامش توضیح دهیم کودک دیگر آن اشتباه را تکرار نمیکند و یا برای تکرار دوباره آن کار با به یادآوری توضیح والدین از انجام کار منصرف خواهد شد..
    کودکان مشغله کاری و ذهنی والدین را ندارند در مقابل نیاز به توجه و درک بیشتری دارند پس والدین چه در هنگام بازی،چه در صحبت کردن و…. باید برایشان وقت کافی را بگذراند….

    • F.agl
      1400-09-25

      باتوجه با مطالب گفته شده کودک زمانی به صحبت های والدینش گوش میدهد که والد نیز به او توجه کند و وقت زیادی را با کودک خود بگذراند .
      والدین الگو رفتاری کودکان خود هستند پس باید جوری رفتار کنند که شایسته باشد. همان طوری که والدین از کودکان خود انتظاراتی دارند کودک هم همین طور هست پس باید احترام بین والدین و کودکان باشد .

  10. مبینا موسائی
    1400-09-25

    سلام و عرض ادب
    متاسفانه این روزها کم شدن حرف زدن و گفت و گو در خانواده و کاهش ارتباطات کلامی میان اعضای آن تبدیل به یک عادت شده است.اما بازهم با استفاده از یکسری روش ها میتوان با کودک حرف زد و اونیز مجاب شود به حرف های والدینش گوش دهد.
    می‌دانیم که تمام ولدین کودکانشان را دوست دارند ولی گاهی ما یادمان می‌رود که غیر از مسائل مالی، روح و روان کودکمان نیز نیاز به تقویت و هزینه دارد. اگر بتوانیم راه درست حرف زدن خود با کودکان را یاد بگیریم، آنها هم درست حرف زدن را از ما یاد خواهند گرفت. درست است که پدر یا مادر بودن یکی از سخت‌ترین کارهای این دنیاست، اما این هم بسیار مهم هست که با تمام خستگی‌‌ها باز هم صحبت کردن با کودک و همچنین گوش دادن به حرف‌ها و آرزوهایش را در نظر بگیریم.
    برای تربیت درست و بهتر بچه‌ها باید زمان صرف کنیم، همه چیز را در آره یا نه خلاصه نکنیم، برای پاسخ به سؤالات زیادشان وقت بگذاریم و با صبر کامل و مرتبط به آنها جواب بدهیم.
    کودکان دوست دارند برای شما باارزش باشند، در واقع همه این را می‌خواهند. به کودکتان واقعاً نشان بدهید که تمام دقت شما به شنیدن حرف‌هایی است که دارد می‌زند. کار کردن و وقت‌گذرانی با موبایلتان، تلویزیون نگاه کردن، صحبت کردن با دوستانتان و کارهای دیگر حواس شما را پرت می‌کند و کودک اینها را می‌بیند و می‌فهمد. ولی اگر نمی‌توانید به حرف‌های کودکتان گوش بدهید، تظاهر به این کار هم نکنید. گوش دادن به حرف‌های کودکتان باعث ایجاد اعتمادبه‌نفس می‌شود و کودک احساس ارزشمند بودن خواهد کرد.
    یک الگوی خوب باشیم:چون کودکان در ذهنشان فضا و جای بیشتری برای توجه به اطراف و تقلید از والدین خود دارند.
    هنگام حرف زدن با کودک به چشم هایش نگاه کنیم،به لحنمان دقت کنیم که تند و پرخاشگرانه و یا حتی بی ادبانه نباشد،از فهمیدنش مطمئن شویم،از کودک تعریف و تمجید کنیم
    در کنار این نکات ریز و همه ی مطالبی که در این قسمت از سایت مطالعه شد میتوان کدوکانی خوب تربیت کرد که به حرف ها ی والدین احترام گذاشته و بازخورد مثبت را ببینند.
    و در آخر اینکه به بچه ها کمک کنیم حرف بزنند ،با ما صحبت کنند تا در آینده دچار انکار های مختلف شخصیتی و خودسانسوری نشوند، آرزوها و بهشت کودکی شان همیشه همراهشان بماند و قربانی کنش و عملکرد های مداوم بازدارنده با اثر های بد نباشند.

  11. محدثه سعیدی نیا
    1400-09-24

    سلام و احترام .
    به نظر من برای اینکه کودکان به حرف والدین گوش کنند، آرام و با احترام صحبت کردن با کودکان و شوخی و خنده باعث میشه فرزند کاری رو که ازش می خواهیم انجام بده …فریاد زدن و تنبیه کردن کودک نه تنها مفید نیست بلکه فقط باعث میشه کودک به اجبار خواسته رو انجام بده.ولی تاثیر پایداری نداشته باشه .
    بهتر هست که خواسته های خودمون رو با لحن کودکانه مطرح کنیم تاثیر بیشتری داشته باشه .

  12. کوثربختیاری
    1400-09-24

    باسلام
    بنظرم کودکان درسنی کسی جز خانواده برایش باقی نمیمامد و برای صحبت کردن باانها کمی دستپاچه میشوند بنظرم بهتراست حانواده وقتی کودک چیزی به انها میگویند اول کمی فکر کندو به قدر کافی زمان بگذارد و به کودک گوش دهدویک الگوی خوب باشدواز جمله‌های مثبت استفاده کند به چشم‌هایش نگاه کند وبه لحن حرف زدنشان دقت کنند و کودکانه صحبت نکنند

  13. فاطمه شهپری
    1400-09-24

    روش تنبیه کودک می تواند به این شکل باشد که والدین برای مدت کوتاهی با از او روی برگردانند و با او صحبت نکنند تا کودک متوجه کار بدش شود و دیگر ان کار را انجام ندهد.
    اگر وقتی کودک کارهای میتواند کارهای شخصی را خودش انجام دهد به او اجازه دهیم و او را تشویق کنیم در ایجاد استقلال به او کمک کرده ایم.

  14. mo.soheilla
    1400-09-24

    کودکان مشغلولیت‌های ذهنی و درگیری‌های ما را ندارند، بنابراین در ذهنشان فضا و جای بیشتری برای توجه به اطراف و تقلید از والدین خود دارند. به عبارت دیگر، تمام حواس آنها به رفتار و گفتار شماست و هر کاری شما بکنید و هر چه بگویید، به زودی همان را از کودکتان دریافت خواهید کرد. برخورد خوب و خوش‌رفتاری شما با کودک به او یاد می‌دهد چطور با شما و دیگران رفتار کند. اگر شما دروغ بگویید، کودکتان هم شروع به دروغ گفتن خواهد کرد. اگر فردی خوش‌صحبت باشید، خواهید دید که فرزندتان هم شیرین‌زبان خواهد بود. فراموش نکنید که ثابت‌قدم بودن در رفتار خوب نیز ملاک است، یعنی اگر توقع دارید همیشه کودکتان راست بگوید، خودتان هم نباید یک بار راست بگویید و یک بار دروغ!

  15. مریم فدایی
    1400-09-24

    به نظرمن وقتایی که کنار دخترم میشینم ،تو چشماش نگاه میکنم وآروم باهاش حرف میزنم ،کاملا به حرفم گوش میده ،وبالعکس هروقت باعصبانیت بهش چیزی رو گوشزد میکنم انگار زود فراموش میکنه ،سعی میکنم با آرامش براش توضیح بدم ،وقتایی که حالش خوبه وعصبانی وگرسنه نیست

  16. خدیجه عرب ساغری
    1400-09-24

    سلام و عرض ادب
    پدر و مادر بودن یکی از سخت ترین کارهای دنیا است . این شغل ، ۲۴ ساعته است و می تواند بسیار خسته کننده باشد . اما مهم است ، با همه خستگی نیز مسائلی را رعایت کنید تا به روح ، جسم و اعتماد به نفس فرزندتان لطمه ای وارد نشود . باید طوری او را تربیت و با او رفتار کنید تا در بزرگسالی علاوه بر اینکه مایه افتخار شما شود ، خودش در سلامت روحی کامل زندگی کند .
    متاسفانه بعضی از پدر و مادر ها وقتی فرزندشان به حرف آنها گوش نمی دهد بسیار خشمگین می شوند و کودک را مورد تنبیه شدید قرار می دهند ، غافل از اینکه چه مشکلاتی برای کودک به وجود می آید .
    اگر تنبیه شدید باشد ، اضطراب در کودک تزریق می شود ، یعنی اعتماد به نفسی که توقع داریم کودک در آینده داشته باشد از او می گیریم . کودک به جای اینکه به فعالیت بپردازد ، مدام انتظار خطر دارد این احساس دائمی ناشی از خطر ، تبدیل به اضطراب می شود .
    مثلاً وقتی کودک مدرسه اش شروع می شود برای امتحان یک ماه دیگر از ابتدا شروع به گریه می کند ، می ترسد ، شب ها خواب ندارد و…
    خود والدین هسته اولیه این اضطراب را کاشته اند .
    بنابراین پدر و مادر سعی کنند از خشونت و تنبیه استفاده نکنند ، چون تنبیه ممکن است نتیجه عکس داشته باشد .

  17. مبینا عزیزی شفیعی
    1400-09-24

    با سلام
    یکی از دلایل اصلی عدم حرف‌شنوی کودکان، عصبانیت و خستگی والدین است. برای رسیدن به خواسته‌ هایمان صبوری و آرامش را فراموش نکنیم.
    کودکان بیشتر از آنچه فکر می‌کنیم باهوش هستند. وقتی پدر و مادر با روحیه‌ای نامناسب با کودک صحبت کنند، او در موقعیت جنگ یا فرار و لجبازی قرار می‌گیرد تا از وضعیت نا امنی که می‌بیند نجات پیدا کند.
    فریاد زدن حس بی‌ارزش بودن را به کودک منتقل می‌کند. در این رابطه‌ کودک احساس می‌کند مورد بی احترامی قرار گرفته است و برای والدین خود اهمیتی ندارد، پس بعد از مدتی دیگر حرف‌شنوی نخواهد داشت.
    کودکان از بدو تولد، به روابطی نیاز دارند که در آن احساس ارزشمند بودن داشته باشند. رفتار و گفتار والدین از دوران کودکی، تصویری از این ارزش‌ها را در ذهن کودک شکل می‌دهد.
    اینکه چطور با کودک صحبت کنیم و با چه جملاتی از او می‌خواهیم تا به حرف هایمان گوش دهند بسیار مهم است. کودکان دوست دارند تا مورد توجه باشند.

  18. kamandi7966
    1400-09-24

    باسلام …
    به نظرم کودکی که صحبت میکنه یا دلش میخواد تا پدرو مادرش باهاش بازی کنن بهترین راه اینه که پدرو مادرش با آرامش بشینن یا بغلش کنن و بهش گوش بدن و وسط صحبت کردنش چیزی نگن یا اگه مشغول کاری هستن فعلا برای چند دقیقه بذارن کنار و خودشون رو در اختیار فرزندشون قرار بدن این باعث میشه کودک حس کنه پدرو مادرش دوسش دارن و براش ارزش قائلن و حرف هایش برای پدرو مادرش با ارزشه پس این باعث میشه دفعه بعد کودک برای صحبت کردن ترغیب بشه و تمایل بیشتری به صحبت کردن با والدینش نشون بده‌…یکی دیگه از راه ها این هست که به احساس و حریم خصوصی و بدن کودکمون احترام‌ بذاریم و بهش یاد بدیم ، مثلا وقتی می‌خوایم لباسمون رو عوض کنیم به داخل اتاقی بریم و در رو ببندیم و براش توضیح بدیم که بدن آدم یه چیز خصوصیه و کسی اجازه نداره بدنت رو بدون اینکه تو بخوای ببینه یا وقتی کودکمون تو اتاق خودش هست برای اینکه وارد اتاقش بشیم اول در بزنیم و ازش اجازه بگیریم و تا اجازه نداد وارد اتاق و حریم خصوصیش نشیم این باعث میشه کودک اجازه گرفتن و برای دیگران ارزش قائل شدن رو یاد بگیره …یا زمانیکه مهمون داریم و مهمونمون هم کودکی داره که قراره بیاد خونمون ، به کودکمون بگیم که من اصرار نمیکنم که تو اسباب بازی های خودتو بدی بهش ولی اگه دلت خواست و خودت دوست داشتی میتونی اسباب بازی هات رو در اختیارش بذاری و باهم بازی کنین این به کودک این حس رو میده که می‌تونه آزادانه بدون اینکه اجباری باشه یا بهش تحمیل بشه خواسته خودش رو بیان کنه

  19. بهاره احمدی
    1400-09-24

    با سلام و احترام
    به نظر من بهترین روش برای اینکه فرزندحرف های وادین را گوش کنند آرامش است چون در زمان عصبانیت و پرخاشگری نه تنها این موارد رو از ما یاد میگیرند بلکه لجباز میشن و دیگه کارو انجام میدن ما میتونیم فرزندانمون رو بدون مقایسه کردن تشویق به اون کار کنیم درکل ما با رفتارمون تو رفتار فرزندان تاثیر میگذاریم و بهتره که هم خودمون هم فرزند رو به ارامش دعوت کنیم

  20. fatemehhamedi986
    1400-09-23

    با سلام و خسته نباشید باتوجه به شرایط مکانی و سن کودک حرف زدن با کودکان متفاوت است مثلا اگر کودک بدون اجازه ی دیگران وسایلی را برداشت در چنین صورتی هرگز نباید کودک خود را کتک بزنیم یا او را تحقیر و سرزنش کنیم در چنین شرایطی باید با کودک بازی درمانی کنیم مثلا قبل از اینکه اسباب بازی کودک را برداریم باید به او بگوییم که عزیزم اجازه هست که اسباب بازی شما را بردارم و نگاه کنم چون کودکان مقلد های خوبی هستند و رفتار و گفتارمان را الگوی خود قرار میدهند که اصولا چنین شرایطی در کودکان ۴ تا ۵ سال ایجاد میشود و در این سنین است که کودکان با مفاهیمی مانند خوب و بد،جریمه و پاداش،راست و دروغ و… آشنا میشوند.

  21. زهراآقائی
    1400-09-23

    دنیای کودکان پرازسوال ها وجواب های مبهم پس بهتره اگ ازاون کاری میخوایم که انجام بده حتما یه دلیل قانع کننده ای درخورسنش داشته باشیم چون برای هرکاری که میخوادانجام بده سوال براش پیش میادکه چرامثلااگ ازش میخوایم زودبه رخت خواب بره پس دلیلش اینه خواب به موقع برای سلامتیش مفیده..وهرگز بالحن تند ودستورانه باهاش صحبت نکنیم چون قطعا نتیجه عکس میده یاکاری که بادعواانجام بده فقط ازروی ترس و واهمه است برای مثال انجام دادن تکالیف ازبااجبارودعواباشه کودک فقط بخاطرترس انجام میده وهیچ تاثیری دریادگیری نداره.وبهتره برای وقتایی که کارهاش روخودش انجام میده وبه حرف های ماتوجه میکنه یه تشویق درنظرداشته باشیم..ویک مسئله دیگرکه میتونه کمک کنه اینه که خواسته هامونو مثل بازی وسرگرمی مطرح کنیم تا به خواسته مابیشترتوجه کنه.مثلا برای جمع کردن اسباب بازی میتونیم مسابقه سرعت انجام بدیم اینجوری هم براش جنبه سرگرمی داره هم یادمیگیره بعدازبازی بایداسباب بازی شوجمع کنه…ولی نباید چیزی روبزوربهش تحمیل کنیم اگه دوست نداره یه اسباب بازی شوبه کسی بده نبایدمجبورش کنیم چون اون وسیله خودشه ومالک اونه فقط باید همبازی شدن بادیگران بهش یادبدیم

  22. سميه شجاعیان
    1400-09-23

    سلام و عرض ادب
    کودکان دوست دارندبرای شماباارزش باشند. درواقع همه این را میخواهند. به کودکان واقعا نشان دهیدکه تمام دقت شما به شنیدن حرفهایی است که دارد میزند. کارکردن ووقت گذرانی باموبایلتان . تلوزیون نگاه کردن . صحبت کردن بادوستانتان و کارهای دیگر حواس شماراپرت میکند وکودک اینها رومیبیندو میفهمد.ولی اگرنمیتوانیدبه حرفهای کودکتان گوش بدهید . تظاهربه این کارراهم نکنید

    • مریم
      1400-09-26

      با سلام .در ارتباط با کودکان اولین نکته مهم اینه که ارتباط چشمی برقرار کنیم،بعد اسمشو موقع صحبت کردن صدا کنیم .صحبتمون صریح و قابل فهم باشه .ازش،بخواهیم خواسته ای که ازش،داریم رو بار دیگر تکرار کنه برامون .اگه درخواستی ازش،داریم درخواستی باشه که نتونه رد کنه .هنگام صحبت با کودک مثبت باشیم و از جملات مثبت استفاده کنیم .جملات دستوری رو با عبارت من میخام شروع کنیم .به کودکان حق انتخاب بدیم .اگه کودک ناراحته اول اونو اروم کنیم بعد صحبت کنیم .سعی،کنیم با صحبت اون و اروم کنیم .

  23. مبینا عزیزی شفیعی
    1400-09-23

    با سلام
    بچه ها به طور طبیعی مخالف گوش دادن نیستند. اشتباه برخی از والدین این است که خیلی سریع صحبتی که با کودک داشته اند را تغییر می دهند و این جدیت والدین را در نظر کودک ضعیف می کند.زبان خوش، بسیار موثر تر از زبان منفی است.سرکشی کودک هنگامی افزایش می یابد که والدین به رفتار بد آنها بخندند.

  24. زینب دهقان
    1400-09-23

    با سلام
    به نظر بنده کودک اگر اشتباهی انجام می دهد، نباید اشتباهاتش را به شخصیتش ربط دهیم. مثلاً اگر از کلمات نامناسب استفاده کرد، نگوییم تو بی ادبی.بهتر است بگوییم حرف بد زدن ممنوع.
    در صحبت کردن با کودک بهتر است آرام صحبت کنیم تا کودک حرف ما را متوجه شود و خواسته ما را بفهمد. در صورتی که با داد و فریاد خواسته های خود را بیان می کنیم، باید هربار صدایمان را بلندتر کنیم تا کودک متوجه درخواست ما بشود.
    مادرانی که همیشه نگران هستند و با بیش از حد حمایت می کنند تا جاییکه اجازه تفکر و خلاقیت را به فرزند نمی دهند این رفتارها باعث وابستگی کودک به خانواده و عدم استقلال او می شود همچنین استعدادهای او شکوفا نمی شود.

  25. محدثه افضلی
    1400-09-23

    بچه‌ها بیشتر پذیرای فرمان‌های مثبت هستند تا منفی؛ به طور کلی بهتر است واضح و روشن به کودک بگویید باید چه کار کند، دستورات منفی مثل نرو، نریز، نکن به کودک می‌گوید چه چیزی قابل قبول نیست، اما رفتاری که از او انتظار می‌رود را بیان نمی‌کند. افراد مستبد اغلب از فرمان‌های منفی استفاده می‌کنند، در حالی که افراد موفق دریافته‌اند بیشتر باید از فرمان‌های مثبت استفاده کنند.

  26. علیرضا عرب عامری
    1400-09-23

    به نظر من برای حرف زدن با بچه ها ، خیلی باید به لحنمون دقت کنیم ؛مخصوصا پدر و مادر ها ..
    چون بچه ها معمولا رفتار تقلیدی دارن
    نکته دگ میتونه این باشه که وسط حرف کودک نپریم ، اگر داره موضوع یا هرچیزی رو برای ما تعریف میکنه حرفش رو قطع نکنیم و بزاریم خودش حرفش رو تموم کنه ..
    رعایت یه سری نکات دیگر مثل اینکه کودک رو تهدید نکنیم و یا اینکه وقتی با او حرف میزنیم به چشم هایش نگاه کنیم و حتی چه بهتر که از کلمات و جملات مثبت حتما استفاده کنیم هم خیلی مهم و تاثیر گذاره ..

  27. نازنین یزدان نجات
    1400-09-23

    داد و بیداد کردن و دستور دادن ممکن است در برخی کودکان موجب شود که حرفهای شما را گوش بدهند، اما هیچ کدام از آنها از این کار خوششان نمی آید. اکثر کودکان وقتی بهترین پاسخ را به درخواستهای شما می دهند که با بامزگی و خوش اخلاقی با آنها برخورد کنید.
    کودکان خردسال اگر ببینند که شما با دقت و به خوبی به حرفهای آنها گوش می دهید، آنها نیز حرف شنوی را بهتر یاد می گیرند. سعی کنید عادت کنید که با همان احترامی که به بزرگترها می گذارید به حرفهای کودک خود توجه کنید.
    شما باید الگوی خوبی در زمینه گوش کردن باشید. به او نشان دهید که شنونده خوبی هستید. مهم نیست او در چه سنی قرار دارد، باید ببیند که شما در گفت و گو با دیگران چگونه رفتار می کنید و چگونه به دیگران گوش می دهید.

    وقتی با شما صحبت می کند مستقیم به او نگاه کنید. وقتی حرف می زند به صفحه تلویزیون یا کامپیوتر خیره نشوید. به او نشان دهید که به حرف هایش توجه می کنید و اهمیت می دهید. توجه داشته باشید که بچه ها تقلید کننده های خوبی هستند هر جور که با آنها رفتار شود رفتار می کنند و بدانید که دو صد گفته چون نیم کردار نیست.

  28. الهام دهقان
    1400-09-23

    با سلام. به نظر من بدترین اتفاق در حق کودک این هست که در جلوی جمع بخصوص همسالان تنبیه و تحقیر بشه. اثرات غیر قابل جبرانی به جای خواهد گذاشت.متاسفانه هنوز والدین این روش اشتباه قدیمی رو بکار میبرند. به امید روزی که تمام والدین از نظرات و اطلاعات مشاورین استفاده کنند.

  29. ساره فرجی خورشیدی
    1400-09-23

    بهترین و اساسی ترین وسیله ی ارتباطی با کودکان زبان و گفتار است بنابراین باید از کلماتی استفاده کنیم که قابل درک برای کودکان باشد. به کودک احترام بگذاریم و از به کار بردن کلمات تحقیرآمیز جلوگیری کنیم.
    تنبیه کردن میتواند یک ابزار تربیتی باشد اما نبایدوسیله ای جهت خالی کردن خشم باشد.

  30. لیلی فولادیان
    1400-09-21

    با تشکر از دست اندر کاران این مقاله
    به نظر من از همه مهم تر در ارتباط با کودکان این است که یاد بگیریم اگر به هر عنوانی که با آنها در ارتباط هستیم سعی کنیم با صحبت کردن در موارد مختلف آنها را به کاری که میخواهیم ترقیب کنیم و بگذاریم تجربه های مختلفی داشته باشند و کمی مستقل تر شوند حتی اگر اشتباه میکنند سعی کنیم تنبیه نکنیم و عمل بد آنها را سرزنش کنیم نه شخصیت آنها را تحقیر کنیم.

ثبت دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Are you human? Please solve:Captcha


مشاوره کودک
مشاوره نوجوان
مشاوره فردی
زوج درمانی
مشاوره خانواده
مشاوره پیش از ازدواج
مشاوره طلاق
مشاوره مهاجرت